Najkrótsza noc i największa.

Noc świętojańska na Bałtyku to nie folklor inscenizowany dla gości. To najpowszechniej obchodzona noc roku, starsza niż chrześcijaństwo w regionie, która przetrwała pięćdziesiąt lat władzy radzieckiej, gdy była niemile widziana, a na Łotwie przez pewien czas praktycznie zakazana. Jej obchodzenie było cichym aktem tożsamości narodowej i ta pamięć wciąż jest obecna.

Łotwa idzie najdalej. Jāņi to zapewne najważniejsze święto kraju, przed Bożym Narodzeniem, a 23 i 24 czerwca są dniami ustawowo wolnymi. W Estonii Jaanipäev 24 czerwca łączy się z Dniem Zwycięstwa 23 czerwca, upamiętniającym rozstrzygającą bitwę wojny o niepodległość z 1919 roku, więc oba dni biegną razem jako jedno długie święto. Na Litwie 24 czerwca jest dniem wolnym, a święto nazywa się Joninės albo w starszej formie Rasos.

Praktyczna konsekwencja jest we wszystkich trzech ta sama: miasta pustoszeją, a wieś się zapełnia.

Ognisko, i musi palić się do wschodu słońca. Nikt nie pozwala mu zgasnąć wcześniej. Ludzie skaczą przez ogień parami, śpiewają i nie kładą się przez coś, co na tej szerokości w czerwcu ledwie jest nocą, bo niebo nigdy nie ciemnieje do końca.

Wieńce. Na Łotwie kobiety noszą wieńce z polnych kwiatów, a mężczyźni, zwłaszcza wszyscy o imieniu Jānis, z liści dębu. Dużo się śpiewa, z powtarzanym refrenem līgo, od którego wieczór wcześniej bierze nazwę Līgo. Na Litwie puszcza się wieńce ze świecami na rzekach i jeziorach, a pary idą do lasu szukać kwiatu paproci, którego nie ma, o czym wszyscy wiedzą, i o to właśnie chodzi.

Jedzenie i picie. Łotewskie Jāņi ma własny ser, kminkowy ser twarogowy robiony na tę okazję i jedzony z piwem. We wszystkich trzech krajach się grilluje, i to sporo, a trwa to, aż światło wróci koło czwartej rano.

Potem się pływa albo obmywa twarz w porannej rosie, co ma zachować młodość, i idzie spać o szóstej.

Sklepy. Supermarkety zamykają się wcześnie 23 czerwca, a wiele pozostaje zamkniętych 24 czerwca. Kup, co potrzebne, 22 czerwca. To co roku zaskakuje gości.

Restauracje. Wiele zamyka się na święto, zwłaszcza poza stolicami, bo obsługa też świętuje. Te otwarte w miastach będą puste, czyli dokładnie w złym nastroju na największą noc roku.

Transport. Autokary jeżdżą 23 i 24 czerwca według rozkładu świątecznego, a komunikacja miejska rzednie. Drogi wyjazdowe ze stolic są 23 czerwca po południu zatłoczone, a powrotne 24 czerwca gorzej, z realnym i szeroko omawianym problemem jazdy po alkoholu tej nocy. Jeśli nie prowadzisz sam, to prawdziwa zaleta, a nie argument sprzedażowy.

Noclegi. Wiejskie pensjonaty są wyprzedane z miesięcznym wyprzedzeniem, zwłaszcza na Łotwie. To nie jest wyjazd, który układa się w czerwcu.

Najlepsza wersja tej nocy jest prywatna: gospodarstwo, jezioro, ognisko i ludzie, którzy robili to każdego roku swojego życia. Jeśli masz jakiekolwiek znajomości w regionie, wykorzystaj je. Zaproszenie na rodzinne Jāņi jest warte więcej niż jakikolwiek bilet.

W przeciwnym razie najbardziej wiarygodne publiczne obchody organizują skanseny. Łotewskie Muzeum Etnograficzne pod Rygą, Estońskie Muzeum na Wolnym Powietrzu w Rocca al Mare w Tallinie i Rumšiškės pod Kownem organizują święto z ogniskami, śpiewem i jedzeniem, na prawdziwych historycznych zagrodach, a nie na scenie.

Alternatywą jest wieś. Łotewskie wybrzeże przy Jurmale i plaże Kurlandii, estońskie wyspy oraz litewskie jeziora wokół Trok i Zarasai zapełniają się ogniskami, które widać z daleka wzdłuż brzegu.

Czego nie robić: zostawać 23 czerwca na starówce w stolicy i oczekiwać święta. Znajdziesz garstkę turystów i zamkniętą piekarnię.

Koniec czerwca to zdecydowanie najjaśniejszy czas roku w regionie. Tallin ma około dziewiętnastu godzin światła dziennego, a niebo nigdy nie robi się naprawdę ciemne, tylko trzyma niebieski zmierzch przez małe godziny. Wilno, dalej na południe, ma wciąż ponad siedemnaście godzin.

To zmienia rytm dnia. Kolacja o dziewiątej wydaje się późnym popołudniem, spacer o jedenastej wieczorem, a ludzie po prostu zostają na dworze. Cały region zachowuje się inaczej przez jakieś trzy tygodnie i to najmocniejszy argument, żeby przyjechać pod koniec czerwca zamiast w lipcu.

To też czyni podróżowanie w te dni wyjątkowo wyrozumiałym. Przejazd, który w grudniu o szóstej byłby po ciemku, w czerwcu o dziesiątej wieczorem jest w pełnym świetle, więc późny przyjazd albo długi objazd nic cię nie kosztuje.

Rezerwuj wcześnie, przyjedź do 22 czerwca i zrób zakupy 22 czerwca. Zaplanuj, że 23 czerwca będziesz na wsi, a rano 24 czerwca nie zrobisz nic, bo wszyscy inni też nie zrobią nic.

Jeśli budujesz dłuższą podróż, noc świętojańska powinna być jej środkiem, a nie dodatkiem. Przyjedź kilka dni wcześniej na stolice, póki jeszcze działają, spędź samą noc na wsi, a potem ruszaj dalej, gdy region się obudzi.

To także zdecydowanie najtrudniejszy tydzień roku do samodzielnego zorganizowania, co jest szczerym powodem, żeby zrobił to ktoś stąd.

Kiedy jest noc świętojańska na Bałtyku?

Z 23 na 24 czerwca. Na Łotwie nazywa się Jāņi, na Litwie Joninės albo Rasos, w Estonii Jaanipäev. Na Łotwie 23 i 24 czerwca są dniami ustawowo wolnymi, na Litwie i w Estonii 24 czerwca.

Co dzieje się na łotewskim Jāņi?

Ognisko, które musi palić się do wschodu słońca, wieńce z polnych kwiatów dla kobiet i z liści dębu dla mężczyzn, dużo śpiewu z refrenem līgo, kminkowy ser Jāņi i piwo, i czuwanie przez noc, która nigdy nie robi się całkiem ciemna.

Czy sklepy są otwarte w bałtycką noc świętojańską?

W większości nie. Supermarkety zamykają się wcześnie 23 czerwca, wiele pozostaje zamkniętych 24 czerwca, a restauracje poza stolicami często zamykają się na święto. Kup, co potrzebne, 22 czerwca.

Gdzie goście mogą przeżyć bałtycką noc świętojańską?

Skanseny organizują najbardziej wiarygodne publiczne obchody: Łotewskie Muzeum Etnograficzne pod Rygą, Estońskie Muzeum na Wolnym Powietrzu w Rocca al Mare i Rumšiškės pod Kownem. Poza tym nad morze, nad jeziora albo na wyspy. Nie zostawaj na starówce.

Jak jasno jest w noc świętojańską na Bałtyku?

Tallin ma około dziewiętnastu godzin światła dziennego i nigdy nie robi się naprawdę ciemno, tylko trzyma niebieski zmierzch przez całą noc. Wilno ma ponad siedemnaście godzin. To najjaśniejsza pora roku, a region zachowuje się zupełnie inaczej przez jakieś trzy tygodnie.

Czy powinienem rezerwować nocleg na noc świętojańską z wyprzedzeniem?

Tak, z miesięcznym. Wiejskie pensjonaty, zwłaszcza na Łotwie, wyprzedają się wcześnie, a to najtrudniejszy tydzień roku do zorganizowania na ostatnią chwilę.

• Najkrótsza noc, nasz wyjazd świętojański
• Bałtyk latem
• Najlepsza pora na wyjazd na Bałtyk
• Zaplanuj podróż na miarę