Polska w pigułce

Na lotnisku w Krakowie (KRK) wita Państwa prywatny kierowca i wiezie w obręb zielonych Plant do Hotelu Copernicus, najstarszego domu przy ulicy Kanoniczej, tuż pod Wzgórzem Wawelskim. Późnym popołudniem przewodnik wyprowadza Państwa na Rynek Główny, największy średniowieczny rynek Europy i wciąż działające centrum miasta, a nie skansen. Usłyszą Państwo hejnał z wieży Mariackiej, urywany w pół dźwięku o każdej pełnej godzinie, i dowiedzą się, dlaczego tak jest. Kraków przeszedł wojnę bez dywanowych bombardowań i to jedno zdanie tłumaczy różnicę między tym miastem a tym, w którym podróż się kończy. Kolacja odbywa się pod sklepieniami czternastowiecznej piwnicy przy Rynku.

Zaczynają Państwo na Wzgórzu Wawelskim, dwie minuty od drzwi hotelu, od prywatnego, oprowadzanego zwiedzania zamku i katedry o pierwszej porze wejścia danego dnia. Przez pięćset lat była to siedziba królów Polski oraz miejsce ich koronacji i pochówku. Przejść ją wcześnie, z historykiem, a nie w kolejce, to różnica między obejrzeniem zabytku a zrozumieniem go. Po południu przechodzą Państwo przez Stare Miasto do Muzeum Czartoryskich, na wcześniej zarezerwowane wejście do Damy z gronostajem, jednego z niewielu zachowanych obrazów Leonarda, zaplanowane tak, by czas oczekiwania był jak najkrótszy. Resztę dnia zostawiamy celowo wolną: Rynek zasługuje na to, żeby po prostu na nim usiąść.

Poranek należy do Kazimierza, przez czterysta lat osobnego miasta i do 1941 roku domu jednej z największych społeczności żydowskich w Europie. Historyk prowadzi Państwa przez zachowane synagogi, stary cmentarz i podwórka, obok których większość zwiedzających przechodzi obojętnie, i mówi wprost o tym, co się tu wydarzyło i czym dzielnica stała się od tamtej pory. Po południu jadą Państwo dwadzieścia minut do Wieliczki i schodzą do kopalni soli, czynnej nieprzerwanie od XIII wieku do lat dziewięćdziesiątych. Sto jeden metrów pod ziemią leży kaplica św. Kingi, pełnowymiarowy kościół, którego ołtarze, płaskorzeźby posadzki i żyrandole górnicy wykuli w soli po godzinach. Głębiej w kopalni, w prywatnej komorze, stół jest już nakryty.

Po śniadaniu jadą Państwo na północ do Warszawy i zatrzymują się w Hotelu Bristol przy Trakcie Królewskim, od 1901 roku pierwszym adresie miasta. Po południu historyk wprowadza Państwa na Starówkę, a to, że przyjeżdżają Państwo z Krakowa, jest tu istotą rzeczy: kontrast działa natychmiast. W 1945 roku dziewięćdziesiąt procent Warszawy leżało w gruzach. Starówka, na której Państwo stoją, została odbudowana w latach pięćdziesiątych na podstawie osiemnastowiecznych wedut Bernarda Bellotta, aż po profile okien. Przewodnik pokazuje, gdzie są szwy i czego świadomie nie odtworzono. To rekonstrukcja, znajduje się na liście UNESCO właśnie dlatego, i robi wrażenie w zupełnie inny sposób niż trzy poprzednie dni.

Poranek należy do Muzeum Powstania Warszawskiego, które opowiada o sześćdziesięciu trzech dniach 1944 roku, gdy miasto powstało, nie doczekało się odsieczy, a następnie zostało systematycznie zniszczone w odwecie. To gęste muzeum i o wiele lepiej zwiedza się je z historykiem, który podpowie, na co warto poświęcić uwagę. Po południu przechodzą Państwo do Łazienek Królewskich, parku, który ostatni król Polski urządził dla siebie, z pałacem stojącym na własnej wyspie i pawiami rządzącymi terenem. Wieczorem pianista gra dla Państwa godzinę Chopina prywatnie, w salonie, a nie w sali koncertowej, czyli mniej więcej tak, jak ta muzyka była pomyślana.

Poranek spędzają Państwo w działającej kuchni z warszawskim szefem, lepiąc pierogi ręcznie, co jest trudniejsze, niż wygląda, i szybko się poprawia, gdy ktoś pokaże właściwy chwyt. Do tego degustacja polskich wódek, które pije się zimne i czyste, a nie w drinkach. Jecie Państwo to, co zrobiliście. Po południu przekraczają Państwo Wisłę i idą na Pragę, dzielnicę na wschodnim brzegu, do której Armia Czerwona dotarła jako pierwszej i która dzięki temu nigdy nie została zburzona. Jej przedwojenne kamieniczne podwórka, ceglane fabryki i kapliczki są najstarszą nieprzerwanie stojącą częścią miasta, co brzmi dziwnie w odniesieniu do dzielnicy najmniej wygładzonej. Dziś to tu są pracownie i dobre bary.

Śniadanie bez pośpiechu, a w zależności od godziny lotu zwykle zostaje czas na ostatni spacer Traktem Królewskim albo godzinę w Łazienkach, jeśli pogoda sprzyja. Kierowca odwozi Państwa na lotnisko w Warszawie (WAW) i odprowadza do terminalu, zamykając tydzień, który zaczął się pod zamkiem nigdy nietkniętym, a kończy w mieście, które musiało zbudować własną przeszłość po raz drugi.